Bojaźń Boża to nie strach przed Bogiem, ale cześć dla Niego i lęk przed życiem z dala od Niego. To ona strzeże naszej świętości i prowadzi do przyjaźni z Bogiem. „Jak Ten, który was powołał, jest święty, tak i wy bądźcie święci w całym postępowaniu, gdyż napisano: Bądźcie święci, bo Ja jestem święty” – 1 List Piotra 1,15–16.
Oglądaj na YouTube
Słuchaj Podcast
Główna myśl nauczania
Bojaźń Boża nie jest strachem przed karą, lecz czcią dla świętego Boga i pragnieniem, by nigdy nie żyć z dala od Niego. W Biblii spotkasz dwa określenia — bojaźń Boża i bojaźń Pańska — i oba oznaczają to samo.
To właśnie bojaźń Boża strzeże naszej świętości, bo uczy nas kochać to, co Bóg kocha, i nienawidzić zła, które niszczy ludzi. I to ona prowadzi do przyjaźni z Bogiem, bo „Pan wtajemnicza w swoje plany tych, którzy się Go boją” (Ps 25,14). Przejdziemy przez to krok po kroku: od tego, Kim jest Bóg, aż po codzienne nawyki serca, które pozwalają żyć blisko Niego.
Wprowadzenie
Mamy dziś wiele błędnych wyobrażeń na temat świętości. Jedni ustanawiają sobie świętych i modlą się do nich. Inni próbują uświęcać się własnym wysiłkiem albo szukają „świętych miejsc”. Dla jednych świętość to lista zakazów, dla innych ponury i surowy sposób życia, zarezerwowany dla pastorów i „super-duchowych”. Są też tacy, którzy sądzą, że świętość trzeba zasłużyć, że wystarczy ją okazywać w niedzielę albo że da się ją osiągnąć własną siłą. A po drugiej stronie stoją ci, którym wydaje się, że łaska oznacza, iż sposób życia nie ma znaczenia.
Większość tych wyobrażeń zaczyna od człowieka i od tego, co ma robić, a nie od Boga. Biblia zaczyna od Niego. Dokąd Bóg wyprowadził Izraelitów z Egiptu? Nie tylko do ziemi obiecanej. Sam powiedział: „przywiodłem was do Siebie” (Wj 19,4). Cel wyjścia z Egiptu to nie miejsce, ale Osoba. Łatwo to zamienić: chcemy błogosławieństw, rozwiązanych problemów, odczuwalnej obecności Boga. Znacznie trudniej szukać Boga dla Niego samego.
Dążcie do pokoju ze wszystkimi i do uświęcenia, bez którego nikt nie ujrzy Pana.
— Hebrajczyków 12,14
W nauczaniu „Uświęceni raz na zawsze — przemieniani każdego dnia” mówiliśmy o tym, co Jezus już dla nas zrobił. W nauczaniu o priorytetach w życiu wierzącego — jak ma wyglądać nasze życie w kolejności. Dziś pytamy o postawę serca, która tę świętość chroni i pozwala jej dojrzewać: o bojaźń Bożą.
1. Bóg jest Święty!
Wszystko zaczyna się od Boga, nie od naszych starań. Hebrajskie słowo „kadosz”, które tłumaczymy jako „święty”, znaczy: oddzielony — dla Boga, do życia z Nim — inny, niepodobny do nikogo. Dlatego świętość nie jest listą zakazów, lecz odpowiedzią na to, Kim jest Bóg.
Na Synaju Izrael spotkał Boga najpierw w Jego świętości: ogień, grzmoty, góra, na którą nie wolno było wejść. A jednak w samym sercu tej świętości jest Jego miłość i łaska:
Wtedy przechodził PAN przed nim i wołał: PAN, PAN, Bóg miłosierny i litościwy, nieskory do gniewu, a bogaty w miłosierdzie i prawdę; zachowujący miłosierdzie nad tysiącami, przebaczający nieprawość, przestępstwo i grzech…
— Wyjścia 34,6–7
Podobnie było z Izajaszem. Najpierw wypowiadał „biada” innym — pysznym i pijakom (Iz 5). Dopiero gdy zobaczył Boga w Jego chwale, zawołał inaczej:
Święty, Święty, Święty jest Pan Zastępów! (…) Biada mi, bo zginąłem! Jestem człowiekiem o nieczystych wargach.
— Izajasza 6,3.5
Kto naprawdę widzi Boga, widzi też siebie — i nie potrzebuje już porównywać się z innymi. Ale historia Izajasza na tym się nie kończy. Nie został w poczuciu winy: serafin oczyścił go, a Pan zapytał: „Kogo poślę?”. Spotkanie ze Świętym kończy się oczyszczeniem i misją. Tylko Bóg może nas oczyścić — wystarczy, że do Niego przyjdziemy.
Kiedy ostatnio zatrzymałeś się, by zobaczyć, Kim jest Bóg — a nie tylko, co dla ciebie zrobił?
2. Święty lud: nasza pozycja i dążenie
Skoro Bóg jest święty, co to znaczy, że my mamy być święci? Pismo mówi o tym na dwa sposoby i oba są prawdziwe. Po pierwsze, jesteśmy już uświęceni: jedną ofiarą Jezusa zostaliśmy oddzieleni dla Boga raz na zawsze (Hbr 10,14). Tego nie można zasłużyć — to łaska. Po drugie, mamy dążyć do uświęcenia (Hbr 12,14), oczyszczać się z wszelkiej zmazy (2 Kor 7,1) i stawać się świętymi w całym postępowaniu (1 P 1,15).
Pomaga prosty obraz. Żonaty mężczyzna jest mężem od dnia ślubu — to jego pozycja. Obrączka niczego nie zasłużyła, dała tylko pozycję, ale do czegoś zobowiązuje: jego zachowanie ma tę pozycję potwierdzać. Tak samo w Chrystusie: nasza pozycja jest darem, a nasze życie ma ją wyrażać.
Z bojaźnią i drżeniem zabiegajcie o własne zbawienie. Albowiem Bóg jest tym, który sprawia w was i chcenie, i wykonanie, zgodnie z Jego upodobaniem.
— Filipian 2,12–13
Dążenie do świętości nie jest więc próbą zasłużenia na przyjęcie. To odpowiedź ludzi, którzy już zostali przyjęci. Przebaczenie i usprawiedliwienie są dane za darmo, a uświęcenie jest procesem, w którym współpracujemy z Duchem Świętym. Robimy to my, ale nie sami — to Bóg sprawia w nas i chcenie, i wykonanie.
Czy dążę do świętości z poczucia, że muszę zasłużyć, czy z wdzięczności za to, co już dostałem?
3. Czym jest, a czym nie jest bojaźń Boża?
Tu dochodzimy do słowa, które dla wielu brzmi niepokojąco: bojaźń. Na Synaju lud zadrżał i uciekł od góry. Wtedy Mojżesz powiedział coś, co brzmi jak sprzeczność:
Nie bójcie się, bo Bóg przyszedł, aby was doświadczyć i aby bojaźń przed Nim była przed waszymi oczami, byście nie grzeszyli.
— Wyjścia 20,20
„Nie bójcie się” i jednocześnie „aby bojaźń przed Nim była przed waszymi oczami”. Mojżesz rozróżnia dwa rodzaje lęku:
| Strach przed Bogiem | Bojaźń Boża |
|---|---|
| Ucieka od Boga (lud odchodzi od góry). | Zbliża się do Boga (Mojżesz wchodzi w ciemność, gdzie jest Bóg). |
| Ma coś do ukrycia — jak Adam, który chowa się po grzechu. | Nie ma nic do ukrycia, bo żyje w świetle. |
| Boi się kary. | Boi się utraty bliskości z Bogiem. |
Z czego składa się bojaźń Boża? Przede wszystkim z czci i uwielbienia — stawiania Boga ponad wszystkim i wszystkimi. Z pokory i drżenia przed Jego Słowem: „na tego spojrzę, kto drży przed moim słowem” (Iz 66,2). I z kochania tego, co Bóg kocha, oraz nienawiści do tego, co On nienawidzi: „bojaźń Pańska to nienawiść zła” (Prz 8,13).
Warto tu uważać na dwie rzeczy. Bóg jest naszym Ojcem i przyjacielem, ale nie „kumplem”: „Służmy Bogu z czcią i bojaźnią, bo Bóg nasz jest ogniem trawiącym” (Hbr 12,28–29). Z drugiej strony bojaźń i miłość nie są przeciwieństwami. „Doskonała miłość usuwa lęk, gdyż lęk ma w sobie karę” (1 J 4,18) — miłość usuwa lęk przed karą, ale nie usuwa czci.
I nie jest to prawda tylko Starego Testamentu. Na Jezusie spoczywał „Duch bojaźni Pańskiej” i to w niej miał upodobanie (Iz 11,2–3), a został wysłuchany dzięki swojej bogobojności (Hbr 5,7). Pierwszy Kościół żył w bojaźni Pańskiej i jednocześnie w pocieszeniu Ducha Świętego (Dz 9,31) — jedno i drugie naraz.
Czy przychodząc do Boga, mam coś do ukrycia — czy coś przed Nim zasłaniam?
4. Wąska droga: dwa rowy
Droga świętości jest wąska i ma rów po obu stronach: legalizm i bezprawie. Łaska i bojaźń Boża razem trzymają nas na drodze.
Pierwszy rów: legalizm
W tym rowie człowiek myśli: „zasługuję na Boga swoim zachowaniem”. Żyje w strachu, ocenia innych i chowa się przed Bogiem. Lekarstwem jest łaska i miłość Boga: „teraz nie ma żadnego potępienia dla tych, którzy są w Chrystusie” (Rz 8,1).
Drugi rów: bezprawie
Z drugiej strony czeka pokusa: „skoro Bóg przebaczył, to nie ma znaczenia, jak żyję”. Grzech przestaje być poważny, wzrasta oziębłość i złudzenie. A grzech to właśnie bezprawie — życie bez poddania się Bożemu słowu (1 J 3,4). Tu lekarstwem jest bojaźń Boża: „bojaźnią Pańską unika się zła” (Prz 16,6). Łaska nie jest zgodą na grzech, ale uczy odrzucać bezbożność (Tt 2,11–12; Rz 6,1–2).
Jedno trzeba podkreślić: bojaźń Boża nienawidzi zła, ale nie ludzi. Zdarza się, że ktoś mówi: „Boję się Boga, dlatego nienawidzę tych grzeszników”. To nie jest bojaźń Boża. Bóg kocha tych ludzi tak bardzo, że umarł w ich miejsce (Rz 5,8). Nienawidzi tego, co ich niszczy.
W który rów zwykle wpadam: w twardość i ocenianie czy w lekceważenie i wygodę?
5. Pięć sprawdzianów: bojaźń Boża w praktyce
Bojaźń Boża nie jest tylko uczuciem — widać ją w życiu. Abraham usłyszał od anioła: „Teraz wiem, że boisz się Boga” (Rdz 22,12). Skąd to było widać? Po tym, jak posłuchał. Można wskazać pięć cech takiego posłuszeństwa:
| Sprawdzian | Pytanie | Przykład biblijny |
|---|---|---|
| 1. Natychmiast | Czy odkładam coś, o czym Bóg już mi powiedział? | Abraham wstał wcześnie rano (Rdz 22,3); „śpieszę się i nie zwlekam” (Ps 119,60). |
| 2. Gdy nie ma sensu | Czy słucham tylko tego, co rozumiem? | Abraham — trzy dni drogi bez wyjaśnień; „Cokolwiek wam powie, czyńcie” (J 2,5). |
| 3. Nawet gdy boli | Czy słucham też wtedy, gdy mnie to kosztuje? | Przebaczenie temu, kto nas głęboko zranił (Kol 3,13). |
| 4. Gdy nie widać korzyści | Czy słucham tylko wtedy, gdy się opłaca? | Trzej młodzieńcy: „A choćby nie — nie będziemy służyć twoim bogom” (Dan 3,18). |
| 5. Do końca | Czy kończę to, co Bóg zlecił? | Saul wykonał prawie wszystko — i usłyszał: „posłuszeństwo jest lepsze niż ofiara” (1 Sm 15,22). |
Bojaźń Boża sięga motywów
Bojaźń Boża sięga jeszcze głębiej — do motywów. Ananiasz i Safira nie zrobili nic złego, oddając pieniądze. Złe było udawanie: chcieli wyglądać na większych dawców, niż byli (Dz 5,1–11). Warto więc zapytać, jaki obraz pokazujemy w swoim życiu. Jest obraz pokazywany — to, co pokazuję innym. Jest obraz postrzegany — to, co inni myślą o mnie. I jest obraz prawdziwy — to, kim jestem naprawdę, i to widzi Bóg.
Bojaźń Boża utrzymuje nas w kontakcie z obrazem prawdziwym. Człowiek, który boi się Boga, nie musi grać.
Którego z pięciu sprawdzianów najbardziej unikam i dlaczego? Czy mój obraz pokazywany różni się od prawdziwego?
6. Żywa świątynia
Wy bowiem jesteście świątynią Boga żywego (…). Mając więc te obietnice, umiłowani, oczyśćmy się z wszelkiej zmazy ciała i ducha, dopełniając uświęcenia w bojaźni Bożej.
— 2 Koryntian 6,16 – 7,1
Ten fragment łączy wszystko, o czym mówiliśmy: Bóg mieszka pośród swojego ludu, więc oczyszczamy się, a świętość dojrzewa „w bojaźni Bożej”. Przed spotkaniem na Synaju lud miał „wyprać szaty” (Wj 19,10) — zostawić brud Egiptu. My też wciąż uczymy się zostawiać to, co należy do dawnego życia. Dbamy więc o ciało, myśli i relacje jako o miejsce, w którym mieszka Bóg.
Nie każdy grzech jest karany od razu, ale to nie znaczy, że nic się nie dzieje. Brak natychmiastowego wyroku to cierpliwość Boga: „dobroć Boga ku upamiętaniu cię prowadzi” (Rz 2,4). Kto zamienia cierpliwość w pozwolenie, oszukuje samego siebie (Kzn 8,11). W praktyce oznacza to, że przychodząc do Boga, warto przyjść z gotowością do posłuszeństwa i bez udawania.
Co w moim ciele, myślach i przyzwyczajeniach potrzebuje zmiany?
7. Świętość prowadzi do przyjaźni z Bogiem
Pan wtajemnicza w swoje plany tych, którzy się Go boją, i oznajmia im swoje przymierze.
— Psalm 25,14 (parafraza)
Można dużo wiedzieć o Bogu i Go nie znać. Wiem o prezydencie wiele, ale on mnie nie zna i nie mogę z nim rozmawiać jak z przyjacielem. Bóg zaprasza do czegoś więcej niż informacji.
Izrael znał czyny Boga, a Mojżesz znał Jego drogi (Ps 103,7) — jedni widzieli cuda, drugi wiedział, czego Bóg pragnie. Abraham i Mojżesz są nazywani przyjaciółmi Boga (Iz 41,8; Wj 33,11). Przed zniszczeniem Sodomy Bóg mówi: „Czy zataję przed Abrahamem, co zamierzam uczynić?” (Rdz 18,17).
Jezus mówi to samo uczniom: „Wy jesteście moimi przyjaciółmi, jeśli czynicie to, co wam przykazuję” (J 15,14) — i dodaje, że już nie nazywa ich sługami, bo wszystko im oznajmił (J 15,15). Mojżesz z kolei nie chciał ziemi obiecanej bez obecności Boga: „Jeśli Twoje oblicze nie pójdzie z nami, nie wyprowadzaj nas stąd” (Wj 33,15). Warto zadać sobie pytanie: czy chcę darów, czy Dawcy?
Przyjaźń z Bogiem nie jest nagrodą za doskonałość. Abraham i Mojżesz nie byli bez grzechu. To dobra odpowiedź na pytanie, czy bojaźń nie zabija bliskości: przeciwnie, tworzy ją. Bliskość bez czci staje się zbytnim spoufaleniem, a cześć bez bliskości — religijnością.
Co zmieniłoby się w mojej relacji z Bogiem, gdybym szukał Go bardziej dla Niego samego niż dla Jego darów?
8. Świętość na co dzień
Świętość to nie jednorazowy zryw, ale kilka prostych nawyków serca, wypracowywanych mocą Ducha. Oto sześć z nich.
Patrz na Boga. „My wszyscy, odsłoniętą twarzą oglądając chwałę Pana, przemieniamy się w ten sam obraz” (2 Kor 3,18). Czas z Bogiem, uwielbienie i cisza zmieniają nas bardziej, niż wysiłek walki z samym sobą.
Drżyj przed Słowem. „Drży przed moim słowem” (Iz 66,2). Czytaj Biblię, żeby posłuchać, a nie tylko wiedzieć: „W sercu swoim ukrywam Twoje słowo, abym nie zgrzeszył” (Ps 119,11).
Oczyść sumienie od razu. Nie odkładaj wyznania grzechu: „Jeśli wyznajemy grzechy swoje, wierny jest Bóg i sprawiedliwy, aby odpuścić nam grzechy i oczyścić nas” (1 J 1,9). Poproś Ducha o sprawdzenie serca (Ps 139,23–24).
Odwróć się od zła. „Nie bądź mądry we własnych oczach, bój się Pana i unikaj zła” (Prz 3,7). Nazwij, co jest dziś twoim „tolerowanym” grzechem, i odetnij mu dostęp.
Nie odkładaj posłuszeństwa. Wybierz jedną rzecz, o której wiesz, że Bóg o niej mówi, i zrób ją w tym tygodniu.
Chodź ze wspólnotą. „Zachęcajcie się nawzajem każdego dnia, aby nikt z was nie zatwardział przez oszustwo grzechu” (Hbr 3,13). Ludzie, którzy mówią prawdę z miłością, chronią świętość.
To nie dzieje się w twojej mocy
Nowe Przymierze jest obietnicą, a nie tylko wymaganiem. Bóg mówi: „włożę w ich serca bojaźń przed Sobą, aby ode Mnie nie odstępowali” (Jer 32,40) i „Ducha mojego dam do waszego wnętrza i sprawię, że będziecie postępować według moich ustaw” (Ez 36,27). Prosimy więc: „Panie, daj mi bojaźń przed Tobą”.
Czym Bóg obdarza tych, którzy się Go boją?
Bóg obdarza ich mądrością i poznaniem („Bojaźń Pańska jest początkiem mądrości”, Prz 9,10), kierunkiem w życiu („Kto się boi Pana, tego pouczy o drodze, którą ma obrać”, Ps 25,12), miłosierdziem Ojca („Jak ojciec lituje się nad dziećmi, tak Pan lituje się nad tymi, którzy się Go boją”, Ps 103,13) oraz opieką i oparciem („W bojaźni Pańskiej jest mocna ufność i schronienie dla Jego dzieci”, Prz 14,26).
Daje też wolność od lęku przed ludźmi: „Lęk przed ludźmi zastawia sidła” (Prz 29,25), a „Pana Zastępów uznajcie za świętego, niech On będzie waszą bojaźnią” (Iz 8,13). Bojaźń Boża pochłania mniejsze lęki.
Zakończenie: bojaźń Boża i świętość w kilku zdaniach
Salomon, który miał wszystko, w końcu uznał, że sedno życia mieści się w jednym zdaniu:
Wysłuchajmy końca całej mowy: Bój się Boga i przestrzegaj Jego przykazań, bo to jest cały człowiek.
— Kaznodziei 12,13
Podsumujmy. Bóg jest święty — zacznij od patrzenia na Niego i odbijaj Go w swoim życiu. Jesteś już uświęcony w Chrystusie, dlatego dąż do świętości. Bojaźń Boża to cześć, szacunek i przybliżanie się do Boga, nie strach przed Nim; razem z łaską trzyma nas na wąskiej drodze, między legalizmem a bezprawiem. Widać ją w posłuszeństwie — natychmiast, mimo braku sensu, bólu i zysku, do końca — oraz w czystych motywach. Jesteś świątynią, w której mieszka Bóg, więc dbaj o to miejsce. A świętość nie jest ceną za przyjaźń z Bogiem, lecz drogą do niej. Każdego dnia: patrz, słuchaj, oczyszczaj się, odwracaj od zła i chodź we wspólnocie.
Jaki jeden krok posłuszeństwa zrobisz w tym tygodniu?
Pytania do osobistej refleksji i grup domowych
- Co w moim obrazie Boga jest bliższe „kumplowi” niż Ojcu, tacie, który jest święty?
- Czy dążę do świętości z poczucia, że muszę zasłużyć, czy z wdzięczności?
- Czy potrafię przy Bogu niczego nie ukrywać? Co chowam?
- W który rów zwykle wpadam: legalizm czy bezprawie? Co mi pomaga wrócić na drogę?
- Który z pięciu sprawdzianów posłuszeństwa (natychmiast, bez sensu, z bólem, bez korzyści, do końca) jest dla mnie najtrudniejszy?
- Czy mój obraz pokazywany różni się od prawdziwego? Komu mogę powiedzieć prawdę?
- Jaki „tolerowany” grzech powinienem dziś nazwać po imieniu?
- Czy szukam raczej darów Boga, czy Jego samego?
- Jaki jeden krok posłuszeństwa zrobię w tym tygodniu?
Modlitwa końcowa
Ojcze, jesteś święty i jesteś dobry. Dziękuję, że w Jezusie jestem uświęcony i przyjęty. Wybacz mi, gdy lekceważyłem Twoje słowo albo chowałem się przed Tobą. Daj mi bojaźń przed Tobą — nie strach, ale cześć i pragnienie, by nigdy nie żyć z dala od Ciebie. Naucz mnie nienawidzić zła, a kochać ludzi. Pokaż mi jeden konkretny krok posłuszeństwa i daj siłę, by zrobić go od razu. Amen.
Materiały wykorzystane w opracowaniu
- John Bevere — „The Awe of God” (kazanie, transkrypcja SermonIndex.net)
- John Bevere — „The Awe of God” (streszczenie i pytania do rozważania, Bookey)
- John Bevere — „The Fear of the Lord” (Charisma House)
Cytaty biblijne podano w polskich sformułowaniach zbliżonych do znanych przekładów; te oznaczone jako parafraza oddają sens tekstu. Nauczanie opracowano własnymi słowami, a pomysły z materiałów (m.in. dwa rowy, pięć sprawdzianów, trzy obrazy) zostały wskazane w tekście.
